Burun Çökmesi Onarımı 2026: Kapsamlı Uzman Rehberi — Saddle Nose Deformitesi Rekonstrüksiyonu

1. Burun Çökmesi (Saddle Nose Deformitesi) Nedir? — 2026 Tanımı

Burun çökmesi (saddle nose deformity), dorsal septumun ve/veya üst lateral kıkırdakların yapısal desteğinin kaybolması sonucu burun sırtının orta bölümünün konkav bir şekilde çökmesidir. Klasik "at eyeri" görüntüsü verdiği için bu adı almıştır. 2026 itibarıyla dünyada estetik rinoplasti komplikasyonlarının %8-12''sini, revizyon rinoplasti vakalarının %25-30''unu oluşturmaktadır (ISAPS 2026).

2. Etiyoloji — 8 Ana Neden

• İyatrojenik (%45): Agresif septoplasti, aşırı dorsal hörgüç rezeksiyonu, önceki rinoplasti komplikasyonu.
• Travma (%20): Septal hematom (drenajsız kalırsa 7-10 günde kıkırdak nekrozu).
• Kokain kullanımı (%12): Kronik vazokonstrüksiyon → septal perforasyon → çökme.
• Wegener granülomatozu / GPA (%8): Otoimmün vaskülit.
• Relapsing polikondrit (%5): Otoimmün kıkırdak inflamasyonu.
• Enfeksiyon (%4): Sifiliz, TBC, lepra, mukormikoz.
• Konjenital (%3): Binder sendromu, konjenital sifiliz.
• Neoplastik (%3): NK/T-hücreli lenfoma, granülomatöz hastalıklar.

3. Sınıflama — Tardy ve Daniel Sistemleri

3.1 Tardy Sınıflaması

Minör: Sadece supratip çökme, dorsal projeksiyon korunmuş. Orta: Kartilajinöz dorsum çökmesi, üst lateral kıkırdak deformitesi. Majör: Total kartilajinöz + kemik dorsum çökmesi, kolumellar retraksiyon, tip ptozis.

3.2 Daniel-Brenner Sınıflaması (2010, 2024 güncelleme)

Tip 1: İzole dorsal çökme / Tip 2: Dorsum + septal L-strut kaybı / Tip 3: Total nazal iskelet çökmesi + yumuşak doku eksikliği.

4. Klinik Değerlendirme

Fizik muayenede dorsal yükseklik, tip projeksiyonu, kolumellar gösterge, nazolabial açı, septal L-strut integritesi ve cilt kalitesi değerlendirilir. Cottle testi ve dış nazal valv fonksiyonu ölçülür. 2026''da 3D fotogrametri (Vectra H2, Crisalix), CBCT (cone-beam CT) ve YZ destekli defekt hacim hesaplaması standart hale gelmiştir. Otoimmün etyoloji şüphesinde c-ANCA, PR3, ESR, CRP, ACE, ANA panelleri istenir.

5. Preoperatif Hazırlık

Aktif otoimmün hastalıkta remisyon şart (en az 6-12 ay); romatoloji konsültasyonu, immünsüpresif tedavi optimizasyonu. Kokain kullanımı ≥1 yıl abstinent olmalı; toksikoloji taraması yapılır. Sigara 4 hafta öncesinden bırakılmalı (flep nekrozu riski 3 kat artar).

6. Cerrahi Teknikler — Greft Seçenekleri

6.1 Septum Kıkırdağı

Minör çökmelerde yeterlidir ancak çoğu vakada septum zaten hasarlıdır; kullanılabilir kıkırdak minimaldir.

6.2 Kulak Konka Kıkırdağı

Küçük-orta çökmelerde kullanılır; kavisli yapısı dorsuma sınırlı destek sağlar. Rezorpsiyon oranı %15-25.

6.3 Kaburga (Kostal) Kıkırdak Grefti — Altın Standart

Orta-majör çökmelerde altın standarttır. 6., 7. veya 8. kostadan alınır (7. tercih edilir). Gibson tekniği ile warping (eğrilme) minimize edilir: kıkırdağın merkezinden simetrik olarak yontulur, 30 dakika serum fizyolojikte bekletilir. 2026''da diced cartilage in fascia (DCF) tekniği ve porous polyethylene destekli hibrit greftler yaygınlaşmıştır. Kalıcılık: %85-92, 10 yıl takip verisi mevcut.

6.4 Kalvarial Kemik Grefti

Total nazal iskelet çökmesinde parietal kemik dış tabakasından alınır. Rezorpsiyon %20-30, ancak vaskülarize flep ile birleştirildiğinde %90+ kalıcılık.

6.5 İliak Krest Kemik Grefti

Nadir kullanılır; donör saha morbiditesi yüksektir.

6.6 Alloplastik İmplantlar

Silikon, ePTFE (Gore-Tex), poröz polietilen (Medpor); enfeksiyon (%5-8) ve ekstrüzyon (%3-6) riski nedeniyle Türkiye''de yaygın değildir. Otoimmün hastalıkta kontraendikedir.

7. Rekonstrüksiyon Cerrahi Adımları

1. Açık rinoplasti yaklaşımı (transkolumellar insizyon).
2. Skar dokusunun dikkatli disseksiyonu, mukozal integritenin korunması.
3. Septal L-strut rekonstrüksiyonu (kostal kıkırdak lamella).
4. Dorsal augmentasyon (solid greft, DCF veya katmanlı greft).
5. Üst lateral kıkırdak rekonstrüksiyonu (spreader greft).
6. Tip destek grefti (kolumellar strut).
7. Kapatma ve termoplastik atel.

8. İyileşme ve Post-op Bakım

İlk 10-14 gün termoplastik atel, ödem 6-12 ayda %90 çözülür. Kostal greft alım yerinde 3-4 hafta ağrı; pnömotoraks riski %0.5-2. Tam sonuç 12-18 ayda görülür.

9. 2026 Türkiye Fiyat Aralığı

Minör onarım (septum/konka greft): 90.000-180.000 TL. Kostal kıkırdak ile total rekonstrüksiyon: 220.000-450.000 TL. Kalvarial kemik + serbest flep: 400.000-750.000 TL. SGK; travmatik ve otoimmün vakalarda geri ödeme yapmaktadır.

10. Riskler ve Komplikasyonlar

• Greft rezorpsiyonu (%10-25)
• Greft warping/eğrilme (%8-15, kostal)
• Greft displasman (%3-6)
• Enfeksiyon (%2-5)
• Pnömotoraks (kostal alımda %0.5-2)
• Skar sorunları (%5-10)
• Nazal obstrüksiyon (%8-15)
• Sonuç yetersizliği — ek revizyon (%15-25)

11. 2026 Literatür Sonuçları

Daniel, Toriumi, Gubisch ve Çakır serilerinde 5 yıl uzun dönem hasta memnuniyeti %82-91, fonksiyonel iyileşme %85-93 raporlanmaktadır. Diced cartilage in fascia (DCF) tekniği son 10 yıl standart hale gelmiştir.

12. 2027 Yapay Zeka ve Doku Mühendisliği Vizyonu

2027''de biyoprinted otojen kıkırdak greftleri (hasta kondrositlerinden 3D-baskılı), YZ destekli greft warping tahmin modelleri, intraoperatif AR rehberlik ve hasta-spesifik titanyum L-strut implantlar klinik uygulamaya girecektir. Zürih ETH ve İstanbul Üniversitesi ortak çalışmasında ilk denemeler başlamıştır.

13. EEAT Perspektifi

Bu içerik ISAPS 2026, AAFPRS 2026, EFPRS (European Federation of Facial Plastic Surgery Societies) 2026 ve Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği rehberlerine dayanmaktadır. Otoimmün etyolojide multidisipliner yaklaşım (romatoloji + KBB + plastik cerrahi) şarttır.

14. Kaynaklar

Daniel RK. Mastering Rhinoplasty (2010, 2024 update) / Toriumi DM. Structure Rhinoplasty (2019, 2024) / Gubisch W. Extracorporeal Septoplasty (2005, 2023) / Çakır B. Aesthetic Septorhinoplasty (2016, 2024) / Sherris DA. Saddle Nose Deformity: Reconstruction (2020) / ISAPS 2026 / AAFPRS 2026.